VERSLAG KUNSTCAFÉ TERTULIA, 2 NOVEMBER 2026, MET THIJS BORSTEN

Verslag: Elly van Eijk

Inleiding

Thijs Borsten is componist, pianist, improvisator, theatermaker, filmer, regisseur, en producent. Hij zoekt naar verrassing, omarmt het onverwachte en gaat uitdagingen niet uit de weg. Hij wil mensen samen brengen, zoekt naar nieuwe verbindingen en maakt podium-producties die verrassen, verdiepen en grenzen verleggen.

Tijdens de Tertulia-bijeenkomst op 2 november ging Thijs Borsten in gesprek met Juan Carlos Salvia (moderator, dichter en zanger).
Thijs en Juan trakteerden de aanwezigen op drie mooie, sfeervolle Spaanse muzikale intermezzo’s: Inopportuna (van Jorge Drexler), Regalo que me dio el 6 de enero (van Silvio Rodríguez) en El Yoyo (van Vincente Garcia). Bij het laatste lied zongen de aanwezigen het refrein (‘a mi me da un yeyo’) volop mee.

In het gesprek met Juan en de aanwezigen toonde Thijs zich een enthousiast en openhartig verteller. Hij vertelde uitgebreid over zijn projecten en belevenissen en zijn verhalen waren doorspekt met anekdotes én ontroerende momenten.

Achtergrond en creatieve ontwikkeling

Muziek was in zijn ouderlijk huis volop aanwezig. Zijn moeder was operazanger, zijn zus speelde piano en gitaar en zijn broer slagwerk. Thijs zelf was het liefste bezig met crossfietsen en -motoren. Niet verwonderlijk ging hij dan ook een opleiding voor fietsenmaker volgen en werkte daarna in een fietsenzaak. Dat begint na twee jaar te vervelen en hij besluit de afslag naar muziek te maken, net als zijn broer. Om op het conservatorium te worden toegelaten moest hij wel anderhalf jaar heel intensief studeren, omdat zijn muzikale basis beperkt was. Hij deed toelatingsexamen, werd aangenomen en studeerde af als improviserend musicus.

Beperkingen erkennen en uitdagingen aangaan

Hoewel hij het conservatorium afrondde, noemt Thijs zichzelf een autodidact, omdat hij laat met muziek is begonnen en hij zich vooral muzikaal heeft ontwikkeld door dingen uit te proberen, uitdagingen aan te gaan en nieuwe ervaring op te doen.
Als autodidact is hij zich bewust van zijn technische grenzen en beperkingen. Hij meet zichzelf niet met solisten op het hoogste niveau en zijn doel is dan ook niet om zelf de beste pianist te zijn, maar een bijdrage te leveren aan de totale kwaliteit.
Zijn beperkingen ziet hij niet als obstakels: integendeel, ze hebben hem mede gevormd in wat hij doet en hoe hij samenwerkt.
De uitdaging voor hem is om vooral goede musici voor zijn muziekprojecten uit te nodigen die ieder hun bijdrage kunnen leveren aan totale kwaliteit.

Thijs vertelt dat hij zich graag (en soms misschien te makkelijk) laat uitdagen. Hij zegt eigenlijk geen enkele uitnodiging af, maar komt dan met enige regelmaat in een spannende situatie, die buiten zijn comfort-zone ligt en waarbij hij zich soms ook wel onzeker voelt.
Hij wordt nog wel eens overschat, waardoor hij in situaties belandt waarin hij zich toch wel wat ongemakkelijk voelt. Als voorbeeld vertelt hij over een optreden in Tanger met een groot Andalusisch orkest van ongeveer zestig musici. Thijs’ foto hing op de gevel van het grote theater. Hij kende de muziek niet goed genoeg om als uitblinker te gelden, maar kon gelukkig wel meekomen. Het werd niettemin een bijzondere ervaring: eerst waren er gedurende 2 uur talrijke toespraken, vervolgens werd het volkslied gezongen en toen het eindelijk zover was ging het gordijn niet open. In de pauze kreeg Thijs onverwachts, namens de koning, een plaquette uitgereikt voor zijn verdiensten voor de Andalusische muziek.

Ook werd hij een keer gevraagd de mezzosopraan Tania Kross te begeleiden.
Thijs zei (natuurlijk) ’ja’ en kwam er achter dat hij haar moest begeleiden bij een heel moeilijk lied van Ravel. Zijn drummer Arno van Nieuwenhuizen vroeg hem verbaasd wie dat zou spelen en Thijs bekende dat hij dat zelf zou doen. Hij viel ook eens in voor een gitarist bij Podium Klassiek, terwijl hij eigenlijk helemaal geen gitarist is.
Juist deze spannende en onverwachte uitdagingen leveren hem veel leerervaring op.

Een belangrijke leerervaring was ook, zo vertelt Thijs, zijn tournee met de Spaanse flamencozanger Carlos Denia. Carlos daagde Thijs steeds net iets verder uit, zonder hem onzeker te maken. Thijs probeert dat ook in zijn eigen aanpak toe te passen: veel vragen van zijn muzikanten zonder hun grens te overschrijden.

Culturele nieuwsgierigheid en muzikale verbinding

Thijs vertelt dat hij nooit een bewuste missie had om verschillende culturen samen te brengen. Hij is vooral geïnteresseerd in bijzondere mensen en hun persoonlijke verhalen. Door te reizen en met internationale musici samen te werken, hoorde hij over hun familiegeschiedenis en hun leefwereld. Hij begon toen de persoonlijke verhalen in concerten te verwerken en liet musici vertellen over de achtergrond van een lied.
Voor hem is samen iets doen een hele goede manier om elkaar te leren kennen en je met elkaar verbonden te voelen. Muziek kan daarin een middel zijn, net zo goed als samen een huis schilderen.
Volgens hem ontstaat echte verbondenheid vooral als mensen bereid zijn zich open te stellen én naar elkaar te luisteren. Dat kan via muziek, maar net zo goed in een gesprek.
Thijs heeft dan ook moeite met de algemene uitspraak dat muziek mensen verbindt. Hij vindt het ook een beetje ‘soft’ klinken. Volgens hem kan muziek die werking wel hebben, maar samenspelen ook botsingen opleveren en tegengestelde ideeën blootleggen. Het kan soms juist meer uitsluitend werken. Als voorbeeld noemt hij zijn ervaring met het programma De Uitdaging. Daarin combineerde hij een zangeres met een muzikant uit Syrië. Goedbedoeld presenteerde Thijs de muzikant als Syrische vluchteling. Maar de Syriër zag zichzelf vooral als muzikant en wilde ook zo voorgesteld worden. Hoewel Thijs het goed bedoelde kwam zijn aanpak dus onbedoeld anders over. Dat was voor hem ook weer een leermoment.

Ruimte voor het onverwachte

Thijs heeft ook een aantal films gemaakt. Hij vertelt dat hij tijdens de coronaperiode een registratie van een voorstelling naar de NPO stuurde. De NPO was enthousiast en moedigde hem aan bij een volgend project een cameraman mee te nemen. Het filmen met een grotere ploeg voelde voor hem te geregisseerd en hij koos daarom toch voor een kleinschaliger werkwijze. Hij merkte dat de meest bijzondere momenten vaak niet in het script staan, maar spontaan ontstonden terwijl de camera draaide. Devies van Thijs is om opmerkzaam en ontvankelijk te zijn voor het onverwachte en het spontane. Dat levert vaak de meest mooie en waardevolle gebeurtenissen op.

Creativiteit en chaos

De producties van Thijs zijn zo veelzijdig, omdat hij steeds een reden zoekt om iets leuks te doen. Hij vindt reizen, muziek maken en samen met anderen een verhaal uitdiepen bijzonder aantrekkelijk. Het begrip creativiteit op zichzelf zegt hem niet zoveel. Creativiteit wordt volgens hem pas concreet wanneer je er iets mee doet: iets op een podium zetten, een tv-programma of iets anders tastbaar maken. Zonder uitvoering blijft creativiteit een abstract begrip.
Hij wil ook het begrip ‘kunst’ relativeren. Er is volgens hem een onderscheid tussen het etiket ‘kunst’ en kwaliteit. Niet alles wat kunst wordt genoemd is volgens hem goed. Evenmin is entertainment volgens hem automatisch ‘minderwaardig’.
Thijs heeft gemerkt dat hij in chaotische situaties het best tot zijn recht komt. Chaos voelt voor hem veilig en creatief, mits er voldoende basismateriaal en controle is. Hij floreert als het zijn taak is het geheel organiseren: te zorgen dat iedereen zich goed voelt bij wat hij/zij doet en de verschillende mensen en onderdelen samenkomen. Als voorbeeld noemt hij een repetitie voor het optreden van Tania Kross. Met twintig musici en slechts twee à drie uur repetitietijd was er veel chaos, maar Thijs voelde zich juist op zijn gemak en comfortabel. Chaotische situaties zorgen dat hij scherp moet focussen en dat maakt hem juist rustig en effectief.

Artiest of creatieve producent?

Thijs ziet zichzelf niet in de eerste plaats als artiest, maar vooral als een creatieve producent. Hij vindt het begrip ‘artiest’ moeilijk te definiëren. Een artiest kan volgens hem een sterke podiumuitstraling of een vermogen tot aandacht trekken hebben (X-factor), maar dat is niet hetzelfde als technische virtuositeit of muzikaal talent.
Hij onderscheidt goede muzikanten van artiesten. Sommige musici zijn authentiek en uitzonderlijk muzikaal, maar hebben niet noodzakelijk de uitstraling die het publiek als ‘artiest’ herkent. Omgekeerd kan iemand veel aandacht trekken zonder dat dit een grote muzikale kwaliteit heeft.
Hijzelf valt voor mensen met groot, authentiek talent die de juist de benodigde zichtbaarheid of podium-uitstraling missen. Daardoor worden zij soms minder gezien of gewaardeerd. Dat kan frustrerend en verdrietig zijn voor de musici die volgens hem inhoudelijk veel te bieden hebben.

In zijn rol als creatief producent ziet hij het als zijn taak om de juiste mensen samen te brengen, een goed team met hen te vormen en de regie te bewaken. Als voorbeeld noemt hij de productie van Carmen met zowel flamenco- als klassieke musici. De flamenco-spelers weten meer van flamenco dan hij en de klassieke musici zijn heel deskundig op hun eigen gebied. Zijn rol was vooral de samenwerking goed te laten verlopen en verschillen in werkwijze en verwachtingen te overbruggen. Zo moest hij de klassieke musici aanmoedigen om hun mening te geven, omdat zij gewend zijn aanwijzingen op te volgen. De flamenco-spelers zijn veel meer gewend aan te geven wat ze nodig hebben. Hij moest er voor zorgen die verschillen te overbruggen en beide groepen tevreden te houden en tot hun recht te laten komen.

In zijn werkwijze wil hij vooral een veilige, ontspannen sfeer creëren, waarin mensen vrijuit kunnen spreken. Hij wil voorkomen dat iemand werk moet doen, dat niet bij diens mogelijkheden of comfort past. Hij wil ruimte geven aan de aanwezige kennis en professionaliteit van anderen.
Dus als anderen iets beter weten, krijgen zij ruimte. In ontspannen sfeer, gericht op samenwerking, zonder ongezonde competitie, wordt vaak vanzelf duidelijk wie waar goed in is.
Zijn belangrijkste doel is om de juiste mensen bij elkaar te brengen en de voorwaarden te scheppen waarbij zij samen iets moois kunnen creëren.

Voorafgaand aan (en tijdens de pauze van) het gesprek tussen moderator Juan Carlos Salvia en gast Thijs Borsten tijdens de Tertulia-033 kunstcafé-avond op maandag 2 november 2026 werden een viertal filmpjes van en met Thijs Borsten getoond.